مستند «ترانه» در بی‌بی‌سی و موج اتهام «اصلاح‌طلبی»
در دی ۱۴۰۴ بی‌بی‌سی فارسی مستند «ترانه» ساخته پگاه آهنگرانی را پخش کرد که در آن علیدوستی بدون حجاب از بازداشتش در ۱۴۰۱ گفت و آن اعتراضات را انقلاب خواند. این مستند در کنار تحسین گسترده، یکی از بزرگ‌ترین موج‌های توییتر فارسی درباره او را رقم زد و به گزارش جماران در چهار روز بیش از ۱۰۰ هزار توییت منتشر شد. رسانه‌های اصولگرا او را به خاطر کشف حجاب و همکاری با بی‌بی‌سی هدف گرفتند و بسیاری از حامیان رض
روند تحریریه‌ای از گزارش‌های عمومی است، نه یافته حقوقی.
- پیشینه: بازداشت پگاه آهنگرانی، از فعالان ستاد موسوی در سال ۸۸ - گاردین گزارش داد پگاه آهنگرانی، مستندساز و بازیگر و از حامیان سرشناس جنبش سبز که در سال ۸۸ برای می‌رحسین موسوی تبلیغ کرده بود، هنگام آماده شدن برای پوشش جام جهانی فوتبال زنان در آلمان در تهران بازداشت شد و حدود دو هفته بعد با وثیقه آزاد شد. در دی ۱۴۰۴ منتقدان مستند «ترانه» به سابقه فعالیت انتخاباتی اصلاح‌طلبانه او و علیدوستی استناد کردند. Iranian actor arrested en route to women's World Cup
- پخش مستند «ترانه» ساخته پگاه آهنگرانی از بی‌بی‌سی فارسی - بی‌بی‌سی فارسی مستند ۵۰ دقیقه‌ای «ترانه» ساخته پگاه آهنگرانی را پخش کرد که در آن ترانه علیدوستی بدون حجاب برای اولین بار از تصمیمش برای پیوستن به اعتراضات پس از کشته شدن مهسا امینی، بازداشتش مقابل دخترش و بیماری خودایمنی پوستی‌اش می‌گوید. او در این فیلم می‌گوید دیگر «در هیچ شرایطی» با حجاب اجباری جلوی دوربین نمی‌رود، اعتراضات ۱۴۰۱ را «انقلاب مهسا» می‌خواند، از گروه‌های فمینیستی بین‌المللی یاد می‌کند که آن را «نخستین انقلاب فمینیستی جهان» نامیدند و می‌گوید ممنوع‌الکاری از سوی وزارت ارشاد برای او به معنای «حذف» نیست. رادیو اروپای آزاد گزارش داد او به خاطر این ایستادگی به‌طور گسترده تحسین شد. ترانه علیدوستی به روایت پگاه آهنگرانی؛ در هیچ شرایطی «با حجاب بازی نخواهم کرد»
- موج نخست در ایکس: «آیت‌الله بی‌بی‌سی» و «اپوزیسیون کنترل‌شده» - در کمتر از یک روز، حساب‌هایی که از رضا پهلوی حمایت می‌کنند مستند را پروژه اصلاح‌طلبان و بی‌بی‌سی خواندند. کاربر @Azadlavasani در پستی با حدود ۳۵۰۰ لایک نوشت: «بهمون حق بدید که احتمال می‌دیم کل پروژه‌ی ترانه علیدوستی و مصاحبه با آیت الله بی‌بی‌سی برنامه‌ی وزارت اطلاعات باشه؛ وگرنه چرا به جمهوری اسلامی حمله نمی‌کنید؟» کاربر @Hila1363 نوشت: «سناریو از قبل نوشته شده و نقش‌ها دقیق و حساب‌شده تقسیم شده‌اند. بازیگر: ترانه علیدوستی، کارگردان: پگاه آهنگرانی، پخش: بی‌بی‌سی.» کاربر @Savakzadeh هم آن را «اپوزیسیون کنترل‌شده» خواند و ویدیویی از سوگواری او برای رفسنجانی منتشر کرد. Azadlavasani on the Taraneh documentary
- «سلبریتی کلاسیک اصلاح‌طلب»؛ اتهام اصلی - منتقدان گفتند علیدوستی و آهنگرانی اصلاح‌طلبانی هستند که حالا در نقش انقلابی معرفی می‌شوند. احسان زارعی نوشت: «ترانه علیدوستی یه سلبریتی کلاسیک اصلاح‌طلب بوده؛ با سوژگی او فیلمی تهیه، از طریق بی‌بی‌سی پخش، و به کمک دارندگان سیم‌کارت‌های سفید پروموت می‌شه.» پست پربازدید دیگری از @trumpnejad نوشت این مصاحبه «اصلاح‌طلبا رو از خواب زمستونی بیدار کرد». هموطن۲۴ گزارش داد مهم‌ترین حربه علیه این دو، یادآوری حضورشان در کمپین‌های انتخاباتی می‌رحسین موسوی در سال ۸۸ و حسن روحانی در سال ۹۲ است. Ehsan Zareei: a classic reformist celebrity
- رسانه‌های اصولگرا خواستار برخورد شدند - بیتوته گزارش داد خبرگزاری فارس مطالب‌ه‌ای برای برخورد با علیدوستی به دلیل کشف حجاب منتشر کرد و نوشت: «سکوت ارشاد، قوه قضائیه و نهاد‌های مسئول در برابر چنین رفتار‌هایی، به‌معنای عادی‌سازی عبور از خطوط قرمز امنیت ملی» است. فرارو حمله پنج روزنامه اصولگرا را جمع‌بندی کرد: فرهیختگان فیلم را «پروژه‌ای برای بازسازی پسینی یک کنش سیاسی» خواند، جوان آن را «رانتی» دانست، همشهری «تلاشی برای تطهیر» اعتراضات ۱۴۰۱ و خراسان نوشت او «در همان ایستگاه ذهنی ۱۵ سالگی متوقف مانده است». چرا مستند ترانه علیدوستی با این سرعت وایرال شد؟
- مدافعان: «جایی در قلب تمام مردم ایران» - بی‌بی‌سی فارسی از قول پگاه آهنگرانی نوشت «اکت انقلابی» علیدوستی آن‌قدر تحسین‌برانگیز است که «حتی اگر تا آخر عمر فیلمی بازی نکند» جایی در قلب مردم باز کرده است و از تحسین منتقدانی چون هوشنگ گلمکانی گزارش داد. شاهد علوی، روزنامه‌نگار با ۱۲۵ هزار دنبال‌کننده، نام علیدوستی، آهنگرانی و دیگر بازیگرانی را که حجاب برداشتند زیر عنوان «آنها که انتخاب کردند» آورد، آرش عزیزی، مورخ، از دیدن «دو بازیگر بزرگ نسل من» در کنار هم ابراز خوشحالی کرد و نازنین بنیادی، بازیگر، نوشت این فیلم نشان می‌دهد جنبش «زنده است». واکنش‌ها به پخش مستند ترانه علیدوستی از بی‌بی‌سی فارسی
- جمله «ده سال»: برداشت منتقدان و متن مستند - کاربر سلطنت‌طلب @Sativa888 نوشت علیدوستی در پایان مستند «به صراحت موضع اصلاح‌طلبانه‌اش را نشان داد و گفت این تغییرات شاید ده سال طول بکشد» و افزود: «ده سال وقت اضاف‌ه‌ای که به رژیم آخوندی می‌دهید، زندگی و جوانی ماست.» همین حساب مستند را تلاش اصلاح‌طلبان برای معرفی او به غرب «به‌عنوان رهبری تازه» خواند. در متن مستند در یوتیوب بی‌بی‌سی، این جمله در بخشی درباره سینما آمده است: هنوز سه سال از کل واقعه نگذشته و «حتی اگر ده سال دیگر هم بگذرد» در تاریخ فرهنگی یک کشور زمان زیادی نیست؛ منظور او تغییر عادت‌های تصویری سینمای ایران بود. Sativa888 on the ten years remark
- رامین احمدی: «جنبش پیرامون ایشان جنبش اصلاح‌طلبان است» - ایران گلوبال گفت‌وگویی منتشر کرد که در آن رامین احمدی، فعال سیاسی، گفت با تحسین از علیدوستی یاد کرده اما «این جنبش پیرامون ایشان جنبش اصلاح طلبان است و از نظر استراتژیک به نفع آنها پیش خواهد رفت. خود ترانه هم همیشه مواضع اصلاح طلبانه داشته است» و افزود این از نظر او اشکالی ندارد. مهرنوش موسوی در همین گفت‌وگو از مستند دفاع کرد. گفتگویی قابل تأمل بین رامین احمدی و مهرنوش موسوی در رابطه با مستند ترانه علیدوستی
- ادعای پربازدید درباره یک روزنامه اصلاح‌طلب در قاب - حساب @agha_rashti2 با حدود ۳۳ هزار دنبال‌کننده، در پستی با بیش از ۵ هزار لایک ادعا کرد روزنامه‌ای که علیدوستی در مستند در دست دارد مقاله‌ای از احمد زیدآبادی، روزنامه‌نگار اصلاح‌طلب، دارد که «می‌گه با نابودی جمهوری اسلامی، ایران به سوریه تبدیل می‌شه». ریپ‌ایندکس نتوانست تایید کند کدام مقاله در تصویر است و این ادعا تنها به همین پست متکی است. agha_rashti2 on the newspaper in the documentary
- خط رسانه‌های اصولگرا: تشویق مستند «ضد ایرانی» بی‌بی‌سی از سوی اصلاح‌طلبان - نمابان با بازنشر یک یادداشت اصولگرا، «اصلاح‌طلبان رادیکال» را به حمایت از پروژه ضدایرانی بی‌بی‌سی متهم کرد. این مطلب به توییت سعید شریعتی، فعال اصلاح‌طلب، «به احترام ترانه علیدوستی و مقاومتش» و پاسخ کنایه‌آمیز حسین دهباشی، مستندساز، اشاره کرد: «تنها یک اصلاح‌طلب اصیل می‌تواند با سیم‌کارت سفید به یاد زن، زندگی، آزادی بنویسد.» کیهان به نقل مشرق نیز مستند را «پروژه‌ای برای بازسازی پسینی یک کنش سیاسی» و بی‌بی‌سی را رسانه «روباه پیر انگلیس» خواند. واکنش عجیب اصلاح‌طلبان رادیکال به مستند بی‌بی‌سی؛ حمایت از پروژه‌های ضد ایرانی؟
- حمله گزارش‌شده یک مشاور رضا پهلوی به بی‌بی‌سی - شراگیم زند، روزنامه‌نگار، با انتشار اسکرین‌شات نوشت علیرضا کیانی، که او را از مشاوران رضا پهلوی معرفی کرد، «بی‌بی‌سی را بی‌شرف می‌خواند چرا که مستندی از ترانه علیدوستی پخش کرده است». ریپ‌ایندکس پست اصلی کیانی را ندیده و این مورد به روایت زند متکی است. Sharagim Zand on Alireza Kiani and BBC
- ایران اینترنشنال: «چرا سلطنت‌طلبان به ترانه علیدوستی هم حمله می‌کنند؟» - برنامه چشم‌انداز ایران اینترنشنال قسمتی را به این موج اختصاص داد. مهدی مهدوی‌آزاد گفت: «بسیاری از طرفداران شاهزاده رضا پهلوی معتقدند اصلاح‌طلبان در حال «رهبرسازی» در برابر او هستند و به چهره‌هایی مثل نرگس محمدی یا ترانه علیدوستی با بدبینی نگاه می‌کنند. باید پرسید: این بدبینی تا چه حد واقعی است؟ آیا با یک بازی سازمان‌یافته طرف هستیم؟» Iran International: Mahdavi-Azad on the Alidoosti backlash
- بی‌بی‌سی فارسی درباره دوقطبی‌سازی - بی‌بی‌سی فارسی در تحلیلی درباره استقبال کم‌سابقه از مستند، از قول حمید شاکری نوشت «تکرار مکررات و دوگانه‌سازی یا طرفدار شاهزاده یا جمهوری اسلامی... خسته‌کننده شده است»، از قول یک کارشناس که طبقه متوسط «نه دلبسته سلطنت‌طلبان پر سر و صدا است، نه اصلاح‌طلبان» و از قول شهلا شفیق که این استقبال نشان می‌دهد این انقلاب تمام نشده است. «زخم مشترک»؛ چرا استقبال از مستند ترانه کم‌سابقه شد؟
- هموطن۲۴ از «تکامل سیاسی» دو هنرمند دفاع کرد - هموطن۲۴ نوشت حامیان جمهوری اسلامی و «بخش تندروی جریان سلطنت‌طلب» در حمله به علیدوستی و آهنگرانی هم‌صدا شده‌اند، رای به موسوی و روحانی «استراتژی بقا»ی اکثریت طبقه متوسط بوده و این دو همراه با جامعه «از صندوق رای به خیابان» رسیده‌اند. دو لبه‌ی یک قیچی؛ چرا ترانه و پگاه سیبل «استبداد قضاوت» شده‌اند؟
- ۱۰۰ هزار توییت در چهار روز: تحلیل گفتمان جماران - تحلیل محمد تقی‌زاده در جماران که خبرآنلاین بازنشر کرد، از بیش از ۱۰۰ هزار توییت و ریتوییت فارسی با نزدیک به ۵۰ میلیون بازدید در روز‌های ۳ تا ۷ دی ۱۴۰۴ خبر داد. به نوشته او محور اصلی انتقاد‌ها «همکاری با شبکه بی‌بی‌سی فارسی» بود («بی‌حجاب جلوی کدام دوربین آمدی؟ همان دوربین که بی‌بی‌سی پولش را داده؟»)، در کنار عکس‌های قدیمی برای اتهام دورویی، ماجرای «شهرزاد» و ادعای ساختگی بودن بیماری؛ در ابتدا تحسین غالب بود و بعد تقابل بیشتر شد و بخشی از طیف سلطنت‌طلب نیز با او فاصله گرفت. یک مستند و ۱۰۰ هزار توییت؛ چرا ترانه علیدوستی اینقدر حساسیت‌برانگیز شد؟
- روزنامه‌نگار ایندیپندنت فارسی: چرا درباره اعتراضات تازه ساکت‌اند؟ - با گسترش اعتراضات سراسری در دی ۱۴۰۴، امیرحسین می‌راسماعیلی، روزنامه‌نگار ایندیپندنت فارسی، در پستی با بیش از ۸ هزار لایک و ۱۰۰ هزار بازدید نوشت: «آیا اتفاقی واسه ترانه علیدوستی، پگاه آهنگرانی، حامد اسماعیلیون یا گلشیفته فراهانی افتاده که هیچ واکنشی به اعتراضات نشون نمی‌دن؟... یعنی اینقدر از «جاویدشاه» و شعار‌های ملی‌گرایانه ایرانی‌ها عصبانی‌ان؟» Amirhossein Miresmaeili on silence over the protests
- عکس‌های سفر، بحث مصاحبه با بی‌بی‌سی را دوباره زنده کرد - انصاف‌نیوز گزارش داد انتشار عکس‌هایی از علیدوستی در مجموعه‌ای تفریحی در بندر کنگ با انتقاد کاربرانی روبه‌رو شد که «هوادار رضا پهلوی به نظر می‌آیند» و با یادآوری گفت‌وگوی او با بی‌بی‌سی او را به تفریح در روز‌های اعتراضات دی متهم کردند. حساب منتشرکننده گفت عکس‌ها اوایل دی و پیش از اعتراضات گرفته شده است. به نوشته انصاف، علیدوستی که معمولا به این حاشیه‌ها واکنش نشان نمی‌دهد، واکنشی نداشته است. پشت پرده عکس‌های ترانه علیدوستی در اعتراضات دی ماه